Redakcja Kontakt Opinie Dla okulistów















Jaki monitor wybrać?

dr inż. Zbigniew Jóźwiak

Monitory CRT (kineskopy katodowe) stanowią obecnie tylko około 35% sprzedaży wszystkich wyświetlaczy. Pozostała część rynku należy już do wyświetlaczy LCD (wyświetlacz ciekłokrystaliczny), a zwłaszcza TFT LCD (ciekłokrystaliczny wyświetlacz sterowany cienkowarstwowymi tranzystorami o aktywnej matrycy).

Porównanie obydwu technologii odbywać się najczęściej na trzech płaszczyznach: parametrów technicznych, kosztu posiadania i użytkowania oraz właściwości ergonomicznych.


Parametry techniczne
• Jasność i jej równomierność na całej powierzchni jest ważną, zwiększającą wyraźnie komfort pracy wzrokowej zaletą monitorów LCD. Monitory LCD charakteryzują się także zdecydowanie większym kontrastem. Monitory LCD wymagają jedynie regulacji w pionie i poziomie, podczas gdy, CRT muszą posiadać dodatkowo możliwości regulacji różnych zniekształceń.
• Kolejną zaletą monitora LCD jest większa powierzchnia obrazu przy porównywalnych rozmiarach przedniej płaszczyzny całego ekranu. Należy też zwrócić uwagę na proporcje obrazu – typową jeszcze wartością w odniesieniu do obydwu rodzajów monitorów jest 4:3, jednak coraz częściej spotyka się panoramiczne panele LCD (16:9) kompatybilne z formatem telewizji HDTV. Szerszy ekran to większa wygoda oglądania filmów, ale również podczas typowej pracy.
• Migotanie obrazu w monitorach LCD w ogóle nie występuje, w CRT minimalna wartość zalecana dla rozdzielczości 1024x768  to 85 Hz. W praktyce oznacza to mniejsze zmęczenie oczu po wielogodzinnej pracy. Obraz LCD świeci światłem ciągłym bez względu na ustawioną częstotliwość odświeżania, należy jednak pamiętać, że analogowy sygnał VGA podawany z karty graficznej jest wraz ze wzrostem częstotliwości odświeżania jest bardziej tłumiony w przewodach prowadzących go do monitora co oznacza pogorszenie jakości obrazu. Dlatego też celowe jest w przypadku monitorów LCD stosowanie jak najniższych częstotliwości odświeżania np. 60 Hz - w monitorach CRT spowodowałoby to męczące migotanie, a w LCD wręcz przeciwnie – poprawia ostrość i kontrast.
• Czas reakcji - jeszcze do niedawna użytkownicy monitorów LCD skarżyli się na długi (w porównaniu z CRT) czas reakcji matrycy, ale obecnie ten problem przejawiający się smużeniem w scenach dynamicznych jest już właściwie wyeliminowany.
• Rozdzielczość matrycy to pięta Achillesowa wyświetlaczy LCD. Monitory CRT pozwalają na dużą elastyczność zarządzania rozdzielczością ekranu –przełączanie rozdzielczości odbywa się szybko i bez pogorszenia jakości obrazu. Panel LCD posiada jedną nominalną rozdzielczość (liczba fizycznie istniejących pikseli) i chociaż istnieje programowa możliwość jej zmiany, to zabieg taki wiąże się zawsze z wyraźnym pogorszeniem jakości obrazu.

Koszty zakupu i użytkowania
• Ciągle jeszcze najważniejszą wadą monitorów LCD w stosunku do CRT jest wyższa (choć malejąca) cena zakupu. Monitor LCD  zużywa średnio o ok. 60% energii mniej w porównaniu z CRT o takich samych rozmiarach. Oszczędność energii pobieranej to mniejsza emisja ciepła i mniejsze wydatki na klimatyzację. Mniejsze i lżejsze biurka to wydajniejsze rozmieszczenie stanowisk pracy i oszczędność powierzchni biurowej. Trzeba również wziąć pod uwagę koszty utylizacji zużytego sprzętu - tańszy w demontażu i recyklingu jest monitor LCD niż CRT zawierający duże ilości szkła i ołowiu.


Ergonomia
• Redukcja możliwości wystąpienia odbić i odblasków na ekranie dzięki zastosowaniu specjalnej konstrukcji zewnętrznej warstwy ekranu to kolejna zaleta monitorów LCD. Mniej odbić i odblasków na ekranie to oczywiście większy komfort pracy i mniejsze zmęczenie oczu.
• Monitory LCD zapewniają większą prywatność podczas pracy – przy obserwacji z boku obraz na monitorze LCD przestaje być dobrze widziany. Drastyczny spadek jakości obrazu na monitorze obserwowanym z boku wymusza również konieczność właściwego jego ustawienia i przyjęcie prawidłowej pozycji ciała przez użytkownika,
• Płaski monitor zajmuje znacznie mniej powierzchni, może być łatwo umieszczony na obrotowych wspornikach mocowanych np. do ścian. Oszczędność miejsca można uzyskać dodatkowo kupując monitor LCD wyposażony w głośniki.

Czy zatem monitory LCD to już ideał? Niestety większość przedstawionych tu zalet dotyczy monitorów z wyższej półki. Zwłaszcza w stosunku do cechy powszechnie reklamowanej – braku emisji promieniowania elektromagnetycznego w monitorze LCD pozbawionym działa elektronowego. Jednak niektóre elementy wyświetlaczy LCD stanowią również źródło promieniowania elektromagnetycznego o poziomie wyższym niż w sprzęcie CRT. Natężenie promieniowania zależy w tym przypadku przede wszystkim od jakości wykonania monitora oraz zastosowanych zabezpieczeń (ekranowania). A to ma bezpośredni związek z ceną – aby ją obniżyć producenci stosują materiały gorszej jakości lub w ogóle nie stosują elementów ograniczających emisję pola elektromagnetycznego.
Np. Samsung 171S, którego wszystkie kable wyprowadzone zostały bez jakiejkolwiek osłony "sieje" promieniowaniem elektromagnetycznym w większym stopniu niż porównywalne rozmiarami monitory CRT.                    
[ http://www.chip.pl/arts/archiwum/n/printversion/printversion_111785.html ].
Przy wyborze monitora LCD należy zatem zwrócić uwagę na to, czy spełnia on normy przyjęte dla tego rodzaju sprzętu i spróbować obejrzeć go dokładnie z zewnątrz. Przez perforację plastikowej obudowy niekiedy widać, jakie elementy osłonięte zostały ekranami, dobrze ekranowany monitor jest zazwyczaj nieco cięższy, a  plastikowe obudowy gniazd mogą świadczyć o kiepskim ekranowaniu.
Większość monitorów LCD (z natury cyfrowych) posiada jedynie wejście analogowe VGA. Oznacza to niepotrzebną dwukrotną obróbkę sygnału: z cyfrowego na analogowy i odwrotnie. Przyczyną jest mała popularność kart graficznych z wyjściem DVI. Jeśli więc już posiadamy kartę graficzną w wyjściem DVI lub przymierzamy się do zakupu takiej należy wybrać panel LCD wyposażony w wejście cyfrowe.
Ponadto należy upewnić się co do warunków gwarancji – zarówno w kwestii czasu jej trwania, jak i szczegółów dotyczących odpowiedzialności gwaranta za poprawne działanie poszczególnych elementów sprzętu, a zwłaszcza samego wyświetlacza. Może się bowiem okazać, że naprawa rozlanego wyświetlacza (bez żadnych zewnętrznych oznak urazów mechanicznych) będzie możliwa jedynie na koszt posiadacza monitora. W ten sposób niektórzy producenci przerzucają własne błędy na nabywcę – osobiście dotknęło mnie takie postępowanie ze strony Samsunga w przypadku wyświetlacza LCD telefonu komórkowego. Oznacza to być może strach przed czyszczeniem powierzchni monitorów, a przecież zakurzony ekran to znaczny dyskomfort pracy wzrokowej.
I na zakończenie - przed zakupem zawsze celowe jest przejrzenie Internetu; Google pozwalają na wyszukanie bardzo wielu informacji tak na temat rodzaju interesującego nas sprzętu, jak i konkretnych modeli, a przejrzenie różnych forów pozwoli dokonać wybory dla nas najkorzystniejszego. A już po zakupie monitor LCD należy ustawić zgodnie z zaleceniami bhp i ergonomii – bez tego większość jego zalet nie będzie mogła być wykorzystana. No i oczywiście odpowiednio się zachowywać – pamiętać o prawidłowej pozycji ciała oraz przerwach w pracy

Artykuł ten przygotowano m.in. w oparciu o przegląd literatury dotyczącej monitorów opracowany przez prof. Alan Hedge, ergonomistę z Cornell University w Stanach Zjednoczonych (Ergonomics Considerations of LCD versus CRT Displays. http://www.ergonomicoffice.com.au/newsletters/Ergobrief_LCD.pdf).

Autor opracowania jest pracownikiem Zakładu Fizjologii Pracy i Ergonomii w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi.


powrót

Praca przy komputerze w konsekwencji może być początkiem naszych kłopotów ze zdrowiem. Czy wiecie co wpływa na Wasze samopoczucie podczas pracy przy komputerze i jak możecie sobie pomóc?




Ankieta dzięki uprzejmości






 
 
Copyright © Linea Optica 2008 - 2017